Dysleksja

Dysleksja, czyli specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu.

Według najnowszej definicji sformułowanej w 1994 roku, przez Orton Dyslexia Socjety „dysleksja jest jednym z wielu różnych trudności w uczeniu się. Jest specyficznym zaburzeniem o podłożu językowym, uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego. Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspółmierne do wieku życia oraz innych zdolności poznawczych umiejętności szkolnych; nie są one wynikiem ogólnego zaburzenia rozwoju ani zaburzeń sensorycznych. Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do różnych form komunikacji językowej, często oprócz trudności w czytaniu dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu sprawności w zakresie czynności pisania i poprawnej pisowni”.

Badania nad problemem na świecie sięgają końca XIX wieku. W 1959 roku w Polsce pojawił się pierwszy artykuł napisany przez A. Drath, w którym użyto określenia „dysleksja” w stosunku do specyficznych zaburzeń edukacyjnych. W późniejszych latach M. Bogdanowicz wprowadziła jako pierwsza podział na trzy terminy w celu odróżnienia i sklasyfikowania specyficznych trudności o odmiennych objawach i tak też podział ten funkcjonuje do dnia dzisiejszego;

- dysleksja to określenie, które dotyczy trudności w czytaniu, gdzie na plan pierwszy w dużym uproszczeniu pojawia się wolne tempo czytania, przekształcenia czytanych wyrazów w całości lub pomijanie końcówek czytanych wyrazów, jak również mylenie liter graficznie i dźwiękowo podobnych;

- dysortografia to trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, gdzie w szczególności w piśmie, zarówno pisanym ze słuchu, jak i przepisywanym pojawiają się błędy typowo ortograficzne, czy, też interpunkcyjne;

- dysgrafia to trudność w opanowaniu czytelnego, harmonijnego, kształtnego pisma. W zaburzonym piśmie mogą występować nie tylko problemy ze stroną graficzną, czy też należytym opanowaniem prawidłowego kierunku pisma, ale również mogą pojawiać się liczne przekreślenia czy ubarwianie liter np. duże kropki nad zmiękczeniami, zawijasy w ogonkach;

Dość częstymi objawami u dzieci, które mogą wskazywać lub sugerować dany problem, to to, że np.;

- dziecko może mieć problemy z zapamiętaniem liter,

- dziecko nie może odróżnić głosek o podobnym brzmieniu np. b-p, g-k, z-s.

- dziecko ma trudności z wyróżnianiem głosek w słowach np.m-a-k

- dziecko ma wadę wymowy

- dziecko ma problemy z wiązaniem sznurowadeł, zapinaniem guzików, itp.

- dziecko długo uczyło się jeździć na rowerze czy hulajnodze

- dziecko nie raczkowało

- dziecko niechętnie rysuje, z trudem zapamiętuje materiał uszeregowany w sekwencje np. pory roku, dni tygodnia

- dziecko nie lubi układać układanek, puzzli, klocków, nie lubi lepić z plasteliny czy słabo posługuje się nożyczkami

- dziecko ma trudności z koncentracją uwagi, łatwo rozprasza się

Zazwyczaj są to pierwsze symptomy, które naprowadzają rodziców lub specjalistów do podjęcia odpowiednich oddziaływań terapeutycznych dostosowanych do problemu.

Literatura; Neuropsychologia kliniczna dziecka. Red. naukowa A. R. Borkowska, Ł. Domońska. PWN, Warszawa, 2007.

Opracowała

Marzena Krysztof Zarzycka