Zaburzenia zachowania
Zaburzenia zachowania to zaburzenia psychiczne występujące w okresie zarówno dzieciństwa, jak i dorastania. Zaburzenia zachowania mogą być diagnozowane, kiedy symptomy utrzymują się przynajmniej przez 6 miesięcy. Zaburzenia te cechują powtarzające się i utrwalone wzorce zachowania aspołecznego, agresywnego i buntowniczego. Zachowania te powodują poważne przekroczenie oczekiwań i norm społecznych dla danego wieku.
Osoby, u których występują zaburzenia zachowania nie potrafią przestrzegać nakazów i zakazów, łamią normy i reguły, zachowują się w sposób społecznie nieakceptowany. Niektóre z tych osób są dodatkowo obciążone, ponieważ stwierdza się u nich również deficyt uwagi oraz objawy depresji. W oczach zarówno rówieśników, jak i dorosłych dziecko nie jest chore, lecz „złe” czy „wykolejone”. „Złe” zachowanie dziecka powoduje negatywne reakcje otoczenia, co prowokuje do jeszcze gorszych zachowań. Charakterystyczne zachowania dla tego typu zaburzeń, to:
• Poważne naruszenie zakazów
- wagary
- włóczenie się po nocy wbrew zakazom rodziców / opiekunów
- ucieczki z domu
• Krętactwa, kłamstwa i kradzieże
- kradzieże w sklepach, na bazarach itp.
- kłamanie w celu wyłudzenia rzeczy, korzyści lub uniknięcia odpowiedzialności
- włamania na działki, do cudzych domów, samochodów
- podrabianie podpisów
- szantażowanie
• Agresja wobec ludzi i zwierząt
- zastraszanie, tyranizowanie, poniżanie innych, ubliżanie
- częste wszczynanie bójek
- fizyczne znęcanie się nad ludźmi i zwierzętami
- częste i gwałtowne napady złości
- zachowania buntownicze i prowokacyjne
- trwałe i poważne nieposłuszeństwa
- zakłócanie porządku, świadome naruszanie dyscypliny
- odmowa i robienie na przekór
- przeklinanie (agresja słowna)
- dyskryminacja
- groźby użycia przemocy
- ataki na nauczycieli
- dokonywanie czynnej napaści i okradanie ofiar
- posługiwanie się niebezpiecznymi przedmiotami jako bronią przeciwko innym (np. kij, cegła, nóż, stłuczona butelka, pistolet)
- niepożądane zachowanie seksualne, przejawiające się w społecznie nieakceptowany sposób lub we wczesnym wieku
• Niszczenie cudzej własności
- rozmyślne niszczenie cudzej własności
- rozmyślne podkładanie ognia
- wandalizm (bezsensowne niszczenie i uszkadzanie cudzej własności)
Zaburzenia zachowania zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia:
- przedwczesnej inicjacji alkoholowej oraz seksualnej
- uzależnienia od substancji zmieniających świadomość (psychoaktywnych)
- częstszego wydalania ze szkoły i problemów z prawem
- złych relacji z rówieśnikami i dorosłymi
- większych wskaźników depresji, większej ilości myśli i prób samobójczych oraz samobójstw
Opracowała,
Lidia Utrat-Milecka
