Dojrzałość szkolna

dojrzałość szkolna

Dojrzałość szkolna, gotowość szkolna, przygotowanie do szkoły, są terminami używanymi zamiennie dla określenia, uzyskanego przez dziecko, odpowiedniego stopnia rozwoju i gotowości do podjęcia różnorodnych obowiązków szkolnych. Jest to długofalowy proces obserwowany od chwili narodzin i którego zwieńczeniem jest gotowość dziecka do rozpoczęcia nauki w szkole. Już we wczesnym okresie życia dziecko zdobywa doświadczenia i doskonali umiejętności stanowiące poważne podstawy do nauki matematyki, czytania i pisania. Dlatego tak ważny jest stymulujący wpływ najbliższego środowiska, a także obserwacja kolejnych etapów rozwoju małego dziecka. Równie istotną rolę w osiąganiu dojrzałości szkolnej odgrywa realizacja genetycznego planu rozwoju psychofizycznego. Wraz z pójściem dziecka do szkoły zmienia się jego tryb życia, musi ono podołać nowym obowiązkom, wśród których systematyczna nauka, pokonywanie porażek, system nagradzania w postaci ocen, stają na pierwszym miejscu i są tylko jednym z wielu aspektów spektrum szkolnego nauczania. O tym czy dziecko podoła nowym wymaganiom jest uzyskanie dojrzałości w kilku obszarach:

- dojrzałość motoryczna (fizyczna)

- dojrzałość emocjonalno-społeczna

- dojrzałość umysłowa

- dojrzałość matematyczna

- dojrzałość do czytania i pisania

Poprzez dojrzałość motoryczną będziemy rozumieć zdolność dziecka do większych wysiłków przy równoczesnej prawidłowej koordynacji wzrokowo-ruchowej, ukształtowanej tzw. melodii kinetycznej, odpowiedniej dla wieku sprawności w zakresie małej i dużej motoryki, prawidłowej integracji bodźców sensorycznych, praksji. Dojrzałość emocjonalno-społeczną dziecko osiąga, gdy obserwujemy jak samodzielnie nawiązuje prawidłowe i chętnie kontakty z rówieśnikami, jest stabilne emocjonalnie, rozumie i stara się przestrzegać zasad i reguł panujących w grupie, jego zdolność do utrzymania uwagi na wykonywanym zadaniu jest lepsza i umożliwia zakończenie rozpoczętego zadania mimo występujących dystraktorów, potrafi wybrać zachowania ukierunkowane na cel. Dziecko dojrzałe umysłowo to takie, którego cechuje ciekawość świata, motywacja do poznawania i zdobywania nowej wiedzy, potrafiące w sposób zwięzły i logiczny wypowiadać się, zadawać pytania, posiada podstawową wiedzę o sobie i otaczającej go rzeczywistości, jest świadome cykliczności zjawisk przyrodniczych i następstwa czasowego, wykazuje prawidłowy poziom rozwoju funkcji poznawczych: pamięci, mowy, percepcji, uwagi. Dojrzałość matematyczna opiera się na zdolności dziecka do rozumowania operacyjnego na poziomie konkretnym. Dziecko musi rozumieć sens kodowania i dekodowania informacji za pomocą umownych symboli. Potrafi przeliczać przedmioty, dodawać i odejmować przy pomocy liczmanów lub palców, posługuje się liczebnikami porządkowymi, posiada prawidłową orientację przestrzenną, rozumie i umie określić stosunki przestrzenne, czasowe i ilościowe w praktycznym działaniu, , prawidłowo klasyfikuje obiekty ze względu na 1-2 cechy. Dojrzałość do nauki czytania i pisania opiera się, podobnie jak dojrzałość matematyczna, na rozumieniu sensu kodowania i dekodowania informacji za pomocą umownych symbol i prawidłowej orientacji przestrzennej. Istotne jest, aby w procesie wspomagania rozwoju doskonalić świadomość fonologiczną, analizę syntezę słuchową i wzrokową, pamięć wzrokową i słuchową, uwagę słuchową i wzrokową, ma pamięć ruchową dzięki czemu możliwe jest przetwarzanie obrazu graficznego na ruch. Podjęcie obowiązków szkolnych jest bardzo ważnym momentem w życiu każdego dziecka. Prawidłowy, harmonijny rozwój we wszystkich sferach daje najwięcej szansy na sprostanie wymaganiom szkolnym. Obecnie zwraca się szczególna uwagę na zależności zachodzące pomiędzy możliwościami rozwojowymi dziecka a wymaganiami szkoły. Dlatego ważne jest osiągnięcie równowagi pomiędzy tymi czynnikami przed rozpoczęciem szkoły.

Opracowała

Grażyna Dorodzińska